Gentse Vereniging voor Stad Archeologie Landschap Monument

Op donderdag 14 april 2016 vindt de 27ste editie van de lezingenreeks‘Kruiwagen’ plaats

  • PROGRAMMA
  • Van herenwoning met achterhuis tot bedrijfspand van de familie Loontjens: de bouwgeschiedenis van de Jan Botermanstraat 3 en naburige panden
    Anneleen Cassiman

 

  • Batibouw in de metaaltijden
    Bouwen, verbouwen en wonen in de Kasteelwegel te Sint-Amandsberg
    Nele Vanholme

 

  • Archeologisch onderzoek op de uitvalsweg naar Brabant
    Geert Vermeiren

 

  • Een vergeten ensemble figuratieve tegeltableaus uit het interbellum
    Cinema Agora Ledeberg
    Hilde De Smet

 

 

Van herenwoning met achterhuis tot bedrijfspand van de familie Loontjens: de bouwgeschiedenis van de Jan Botermanstraat 3 en naburige panden
Het bouwblok in de Burgstraat op de hoek met de Jan Botermanstraat werd in 2015 onderzocht naar aanleiding van de geplande verbouwingswerken van het pand Jan Botermanstraat 3. De bouw- en bewoningsgeschiedenis kon vanaf het begin van de 16de eeuw achterhaald worden. Het volume in de Jan Botermanstraat vormde het achterhuis van de woning Burgstraat 24. Tot het midden van de 18de eeuw werd het pand bewoond door advocaten, raadsheren en procureurs die werkzaam waren in de Raad van Vlaanderen, die zetelde in het nabij gelegen Gravensteen. Nadien werd het ‘schoon en welgelegen huis’ bewoond door adellijke families. De ingebruikname van het nieuwe gerechtsgebouw van Roelandt en de vergaande industrialisatie van het gebied zorgden ervoor dat vanaf het midden van de 19de eeuw vooraanstaande personen wegtrokken en bedrijven zich vestigden in het gebied. Het is in deze periode dat het bedrijf van de familie Loontjens, een groothandel in textielwaren, zijn intrek nam in het pand. Het ‘huis Loontjens’ bleef in de Burgstraat tot in de tweede helft van de 20ste eeuw. We gaan dieper in op de verbouwingswerken die de verschillende eigenaars en bewoners vanaf de 16de eeuw doorvoerden en krijgen zo een beeld van de bouwevolutie binnen het bouwblok.
Anneleen Cassiman

 

 

Batibouw in de metaaltijden
Bouwen, verbouwen en wonen in de Kasteelwegel te Sint-Amandsberg
Experimentele fermettebouw, zonder stedenbouwkundig keurslijf. Zo lijkt het er wel aan toe hebben gegaan op een klein perceel in Sint-Amandsberg, zo’n 3000 jaar geleden. We proberen u het verhaal te vertellen van zes verschillende huisplattegronden uit de metaaltijden. Dat is niet makkelijk, want de vondst is uniek voor Vlaanderen.

Een verhaal met een open einde … waren daar niet de Romeinen.
Nele Vanholme

 

 

Archeologisch onderzoek op de uitvalsweg naar Brabant
Eind mei 2015 startte het project voor de wegen- en rioleringswerkzaamheden op de as van de Kouter-Brabantdam tot aan de Vlaanderenstraat in Gent. Deze werken doorkruisen een deel van de middeleeuwse stad. Het onderzoek liep gefaseerd en in een eerste fase vond er archeologisch onderzoek plaats in het deel tussen het François Laurentplein en de Zwaardsteeg. Deze zone bevond zich net buiten de Brabant- of Braempoort, een stadspoort die zeker al in de late 12de eeuw bestond. Hierbij werden de overwelvingen van de Schelde blootgelegd evenals restanten van de toenmalige Braamburg (of Brabantbrug). Op deze uitvalsweg van de stad richting Brussel werden zeven sleuven uitgezet. Hierbij werden verschillende oorspronkelijke straatniveaus aangetroffen. Het oudste aangetroffen wegdek bevond zich meer dan 2 m lager dan het huidige wegdek.

Bij de tweede fase van het onderzoek, te situeren op de Vogelmarkt, werden de restanten aangetroffen van het 16de-eeuwse Klein Vleeshuis. De baksteenformaten leren ons echter dat het hier geen nieuwbouw betreft maar dat, toch zeker de funderingen, recuperatie zijn van een oudere structuur. Bij de bouw van dit Vleeshuis werd het tot dan toe kleine steegje vervangen door een straat van ca. 5-6 m breed.

Richting Kouter werden nog heel wat zandwinningskuilen aangetroffen en ter hoogte van de Kouter zelf kon nog over een afstand van 15 m de oorspronkelijke bodemopbouw onderzocht worden.
Geert Vermeiren

 

 

Een vergeten ensemble figuratieve tegeltableaus uit het interbellum
Cinema Agora Ledeberg
In een vervallen cinemazaal uit 1925 zijn verborgen onder enkele lagen verf zes grote tegeltableaus ontdekt. De zaal werd in 1925 gebouwd als danszaal. De muren werden van vloer tot plafond met tegels afgewerkt, met als meest opvallend gegeven langs beide lange zijden van de zaal drie grote figuratieve tegelpanelen, beschilderd in de droge lijntechniek afkomstig van Maison Helman uit Sint-Agatha-Berchem.
Maison Helman was een wereldbefaamde Belgische producent van beschilderde tegelpanelen in art nouveau/deco stijl in de eerste helft van de 20ste eeuw. Dat het wel degelijk om tegelpanelen van Maison Helman gaat wordt mede bevestigd door het signatuur dat bij één van de panelen onderaan rechts werd blootgelegd. Deze vaste interieuronderdelen zijn in vrij goede staat bewaard gebleven, maar weliswaar overschilderd, en in een bouwschil die in slechte staat verkeert. Behalve enkele vrijgelegde fragmenten, is over de afbeelding op de panelen voorlopig niets bekend.
Een verkennend bouwhistorisch en materieeltechnisch onderzoek, uitgevoerd door Hilde De Smet en Geert Lenssens leverde heel wat informatie, maar werpt ook nieuwe vragen op. Herbestemming, bescherming of afbraak: verschillende opties liggen open, maar behoud is voorlopig nog verre van zeker.
Hilde De Smet

 

 

Praktisch:
Kruiwagen XXVII, op donderdag 14 april 2016 om 20 uur, in de Panoramische Zaal Middenstandshuis, Lange Kruisstraat 7, Gent (Bij Sint-Baafsplein en Sint-Baafskathedraal). Toegang: 5 euro. Organisatie: Stad Gent, De Zwarte Doos, Stadsarcheologie en V.Z.W. Gentse Vereniging voor Stad, Archeologie, Landschap, Monument.

 

Informatie
Stadsarcheologie Gent, De Zwarte Doos, Dulle-Grietlaan 12, B-9050 Gentbrugge, tel. 09/266.57.60, fax 09/266.57.87, e-mail Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.