Gentse Vereniging voor Stad Archeologie Landschap Monument

De Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie (GVSA) werd in 1977 opgericht in de schoot van de toenmalige Dienst Archeologie en Historische Monumenten onder impuls van Joan Vandenhoute. In de nadagen van de tentoonstelling Graven naar Gentse Verleden (december 1976-januari 1977) en aansluitend bij een grote debatavond over archeologie in Gent, was immers de noodzaak geformuleerd om allen die belangstelling hadden voor dit Gentse verleden in een vereniging samen te brengen. Aanvankelijk werd er gedacht aan aansluiting bij een bestaande vereniging of de oprichting van een afdeling bij een bestaande structuur. Dit bleek in theorie makkelijker dan in de praktijk: ofwel domineerde de heemkunde terwijl het de bedoeling was met de wetenschappelijke aspecten van de archeologie een ruimer verspreidingsforum te geven, ofwel stond men huiverig voor niet academisch geschoolden terwijl een hele schare promotoren van de Gentse archeologie in het toen zeer dynamische amateurveld te vinden waren. Uiteindelijk opteerde de toenmalige archeologische equipe van de Dienst Archeologie voor een nieuwe vereniging de Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie. Tot 1994 was de GVSA de vereniging van de Dienst Monumentenzorg en Stadsarcheologie (DMSA). Toen deze dienst werd opgesplitst was de GVSA officieel enkel nog de vriendenvereniging van de Dienst Stadsarcheologie. Niettegenstaande deze schijnbare verenging van het werkveld werden er wel nog diverse activiteiten georganiseerd waarbij stadsherstel en monumentenzorg aan bod kwamen. Ook in de publicatie Stadsarcheologie, Bodem en monument in Gent, in de jaarboeken Archeologisch onderzoek in Gent en in de erfgoedmemo’s wordt het Gentse onroerend erfgoed in zijn ruimste betekenis behandeld.
Daarom besliste de Raad van Bestuur van de GVSA in het najaar van 2012 en na overleg met de leden, de vereniging uit te breiden naar Gentse Vereniging voor Stad, Archeologie, Landschap, Monument ( GVSALM vzw). Hierdoor werd de vereniging de officiële vriendenverenging van Stadsarcheologie Gent en van de Dienst Monumentenzorg van de Stad Gent. Tegelijk sluiten de activiteiten ook helemaal aan bij de inhoudelijke werking van het Agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap. De GVSALM wil bijdragen tot integraal en geïntegreerd erfgoedonderzoek en de zorg voor dit erfgoed.

De vereniging heeft tot doel het coördineren en organiseren van allerhande activiteiten in verband met archeologie, landschap, monument (gebouwen met erfgoedwaarde) en het onderzoek, het behoud, de restauratie, de herbestemming, de ontsluiting en alle mogelijke facetten die hierbij aansluiten. Het werkgebied is Groot Gent en omgeving.
De vereniging fungeert onder andere als vriendenkring bij de Gentse stedelijke archeologische dienst en de dienst monumentenzorg en ondersteunt de doelstellingen, de werking en de projecten van deze stadsdienst. Zij fungeert onder meer voor de kennisverspreiding en publiekswerking.
De vereniging mag alle daden stellen die rechtstreeks of onrechtstreeks betrekking hebben op haar maatschappelijk doel of die van aard zijn de ontwikkeling ervan te bevorderen. Ze kan in die zin, doch slechts in ondergeschikte orde, handelsdaden stellen, enkel in zoverre de opbrengst uitsluitend wordt gebruikt om haar maatschappelijk doel te verwezenlijken. Ze mag subsidies, giften en legaten ontvangen onder de wettelijk bepaalde voorwaarden.

Jaarlijkse activiteiten:

  • Raveschotlezing in januari door een internationaal erkende spreker en aansluitend Nieuwjaarsreceptie.
  • Twee Kruiwagen-lezingen, één in april, één in november, met telkens twee lezingen over recent archeologisch onderzoek en twee lezingen over bouwhistorie of restauratieprojecten of landschappelijk en hydrografisch onderzoek.
  • Elk jaar is er een restauratiewerfbezoek in Gent.
  • Elk jaar is er een thematocht in september-oktober handelend over een wijk of een deelgebied in Groot-Gent, waarin alle aspecten van erfgoed (archeologie, monumentenzorg , hydrografie en het stadslandschap) aan bod komen.
  • Elk jaar is een buitenlandse studiereis van 3 tot 5 dagen in de maand mei waarin alle aspecten van erfgoed aan bod komen.
  • De komende jaren worden er thematochten georganiseerd rond verdwenen waterlopen uit Gent.
  • Om de drie jaren wordt de Gentse monumentenprijs uitgereikt, zowel voor een privaat als voor een openbaar gebouw.
  • Het informatieblad Profiel verschijnt vijf maal per jaar, kondigt alle activiteiten aan en geeft een overzicht van de archeologische en monumentenzorg activiteiten en het gevoerde onderzoek door beide diensten.
  • Elk jaar verschijnen er zes erfgoedmemo’s rond archeologisch of bouwhistorisch onderzoek of over een restauratie van een gebouw.
  • Het individueel  lidgeld bedraagt per jaar 25 euro, voor personen onder 26 jaar 15 euro en voor een gezinslidmaatschap 30 euro.
  • In principe verschijnt er elk jaar een jaarboek Archeologisch onderzoek in Gent. Dit boek is voor leden beschikbaar aan een gunstiger prijs.